بلوغ شرعي
بلوغ شرعي
دختران که از سالهای قبل نسبت به مسائل دینی و احکام خود آشنایی یافتهاند با شوق زندگی شیرین خود را با یاد خداوند و در جهت نیل و رسیدن به قرب و رضایت خدای مهربان آغاز میکنند.
آنان همانند کلانسالان به نماز و روزه و... میپردازند.
در این عنوان ما به اختصار فقط به یکی از واجبات دختران میپردازیم و امیدواریم که خواهران عزیز نوبالغ دیگر مسائل را با مراجعه به کتب احکام، بیشتر و بهتر بیاموزند.
ü حجاب:
حجاب یک تکلیف و نشانه عفاف دختران مسلمان است. حجاب در فرازهای مختلف قرآن و مناسبتهای گوناگون با جزئیات در قرآن تأکید شده است.
حدود حجاب، پوشانیدن کل بدن بجز روی و دو دست و پاها از مچ به بعد است. دانشمندان مسلمان عموماً میگویند زنان باید اندام خود به جز صورت و دستها از مچ به پایین را در مقابل افراد بیگانه و نامحرم بپوشانند و لباسی بپوشند که حجم بدن و برجستگیهای آن را مشخص نکند.
«نامحرم کیست؟» که در مقابل آن باید دختران خود را بپوشانند.
برای شناخت نامحرمان ابتدا به معرفی محرمان میپردازیم که در آن صورت نامحرم خودبخود مشخص میشود.
1) پدر و پدر کلان. چه از طرف پدر و چه از طرف مادر.
2) پسران خواهر.
3) پسران برادر.
4) کاکا یا عمو (برادر پدر)، ماما (برادر مادر) چه تنی باشد چه ناتنی.
5) برادران خواه از پدر یا خواه از مادر یا از هر دوی آنها باشد.
6) برادران رضاعی یا شیری که در زمان شیرخوارگی از مادر انسان یک شبانه روز یا پانزده بار پی در پی شیر خورده باشد.
در غیر از موارد فوق برای دختران، دیگران مانند پسر کاکا، پسر ماما، و شوهر خواهر (یازنه) و... نامحرم میباشند و حجاب در مقابل آنان لازم است.
برخی از مردم گمان میکنند، پوشش و لباس، عرفی است و برخاسته از عرف جامعه است و جزء عبادات و واجبات دینی نمیباشد[2]و عدهای فکر میکنند حجاب اصلاً دستور اسلامی نیست و از اختطلاط دیگر فرهنگها در اسلام پدید آمده و رنگ دینی به خود گرفته است.[3] گروهی دیگر اصلاً حجاب را عامل عقب افتادگی مسلمانان پنداشته و آن را عامل اسارت و محدود کردن و خانهنشین کردن دختران میدانند. و ندا در میدهند:
تا کی کفن حجاب در بر دارید تا چند نقاب ننگ بر سر دارید
گر طالب آزادی و علم و هنرید ترکانه حجاب جهل را بردارید
اما در قرآن کریم کتاب زندگی ما مسلمانان آیات متعددی، حجاب و نوع حجاب را برای زنان قرآنی جامعه اسلامی لازم و ضروری دانسته که ذیلاً به اختصار آن میپردازیم:
الف) آیه حجاب (سوره احزاب، آیه53)
... اذا سالتموهن متاعاً فسئلوهن من وراء حجاب ذلکم اطهر لقلوبکم و قلوبهن
هنگامی که از زنان پیامبر سؤال میکنید از پشت حجاب این کار را انجام دهید، این عمل به پاکی دل شما و آنان نزدیک است.
البته روی آیه و مخاطب آن مؤمنان و آیه در مورد زنان پیامبر(ص) است اما حجاب عمومیت دارد و نمیتوان گفت خداوند طهارت و پاکی را برای زنان پیامبر خواسته و از دیگران دریغ میکند!
و نمیتوان گفت این پاکی برای آن دوره بوده و برای امروز ما پاکی لازم نیست!
ب) آیه خمار (سوره نور، آیه31):
و قل للمؤمنات ... و لیضربن بخمرهن علی جیوبهن و لایبدین زینتهن
و به زنان مؤمن بگو ... که باید سینه و (گردن) شانههایشان را با مقنعه بپوشانند و زینتهایشان را آشکار نسازند...
این آیه دستور کیفیت و چگونگی بر سر انداختن خمار یا مقنعه را بهمراه پوشانیدن زینتهای پنهان را بیان میکند و مخاطب آن عموم زنان مؤمن است.
و در ادامه آیه شریفه حتی شیوه راه رفتن را به دختران و زنان مؤمن توصیه میکند که «پای را طوری بر زمین نزنند که زیورهای مخفیشان دانسته شود» (صدای پایشان توجه دیگران را جلب کند)
این آیات سال پنجم هجری نازل شده است[4]و اختلاط تمدن اسلامی با دیگر تمدنها و فرهنگها، وارد اسلام نگشته بلکه دستور الهی و امری دینی است و چون بنا بر اختصار است ما از ذکر دیگر آیات خودداری میکنیم.
از دستور حجاب فهمیده میشود حجاب فقط برای صیانت و حفاظت جامعه از انحطاط و انحرافات است و نقطهای در مقابل هرزهگی و تبرج است.
اسلام به اصل انسانیت زن یا مرد توجه دارد و هیچکدام را برتر نمیداند، اسلام نه تنها با حجاب دختران از صحنه زندگی طرد نمیکند بلکه آنان را در جامعه در جایگاه رفیع انسانی خود قرار میدهد. در اندیشه اسلامی «شئ» بودن زنان جایی ندارد و هدف تربیت صحیح انسانی است.
در همین قرآن عظیمالشان برای بیان زنان گاهی حضرت مریم را یاد و او را صدیقه و معصوم لقب میدهد.[5]
گاهی مادر موسی را به شکیبایی و وحی و الهام میستاید.[6]
و گاهی نبوغ و بلوغ و توانمندی مدیریت و سیاست بلقیس را بیان میکند.[7]
تا همگی بدانند که دختران و زنان میتوانند در همه امور اجتماعی و سیاسی وارد شود.
رحمت صد تو بر آن بلقیس باد که خدایش عقل صد مرده بداد[8]
اینها مواردی از حضور زنان در جامعهاند که ما فقط بر حسب اختصار و مشت نمونه خروار برای آگاهی خواهران آوردهایم که شبهههای مطروحه در مورد حجاب از اذهان زدوده شود و توصیه میشود برای اطلاع بیشتر به سایر کتابهای تدوین شده در زمینۀ مسائل خواهران (۹)رجوع نمائید.
[1] نمونه از ترانه های جشن 9 سالگی یا عبادت دختران:
به سن تکلیف رسیده ام من نه سال دارم سپیده ام من
خوشا به حالم با این سعادت می گیرم امسال جشن عبادت
جشن عبادت فرخنده بادا خورشید ایمان تابنده بادا...
سید احمد زرهانی
[2] محمد سعید العشماوی: حقیقت حجاب و حجیت حدیث ص6.
[3] جمال محمد الباجوری: زن در تفکر اسلامی ج1 ص210.
[4] ابن سعد بصری: الطبقات الکبری، ج8 ص176.
[6] سوره قصص آیه 7.
[7] سوره نمل آیه 24 و 46.
[8] مثنوی معنوی، دفتر یکم ش1601.
[9] کتابهای مثل حدود پوشش و نگاه در اسلام و یا احکام خانواده و... .